بايد خاطر نشان كرد كه يكي از موفقيت هاي عمده در معماري روم دستيابي به ملاتي جديد بود، كه آنرا مي توان بتن ناميد. اين ماده تركيب آهك ، آب و خاك آتشفشاني كه در آن منطقه وجود داشته ساخته مي شده است و خاصيت چسبندگي بالايي داشته و روميها از آن در بناها استفاده شاياني برده اند. اين ملات به روميها اين امكگان را مي داد تا بتوانند دهانه هاي بزرگ و فضاهاي وسيع را بدون استفاده از ستون و تير بپوشانند و براي نخستين بار مسئله فضاهاي داخلي از طرف روميها بود كه مورد تاكيد قرار گرفت. معبدهاي رومي داراي فضاهاي وسيع تري نسبت به معابد يوناني و مصري بودند ، درمعماري مصر ويونان بازي با احجام مطلوبست، بويژه در معماري مصري كه معماري جرمي است. مصريها با استفاده از جرم و حجمهاي غول آسا كه در اهرام و به ويژه معابد سردار مشهود است ، معماري خويش را بيان داشته اند. معماري يوناني با اينكه جلوه اي انساني و معقول و منطقي دارد ولي در آن همواره تلاش در بيان زيبايي و مطرح كردن ساختمان به عنوان يك حجم بوده است و به خاطر استفاده از سيستم تير افقي و ستونهاي عمودي و محدوديت اين روش در پوشش دهانه ها موفق به فضاسازي و حل فضاهاي داخلي نگرديدند،اما معماران رومي با استفاده از فن برتر و بهره گيري از خاصيت بتن موفق به حل و ارائه فضاهاي داخلي گرديده و فضاهايي با عملكرد هاي مختلف پديد آوردند . لذا معماري رومي ،معماري فضا سازي است.

معبد فورتونا پريمجينا(پالسترنيا): اين بنا در پالسترنيا بر تپه هاي دامنه رشته جبال آپنين در شرق رم واقع شده و در سال 80 ق.م ساخته شده است.

آنچه كه معبد مذكور را به صورت چشمگير و باابهت جلوه گر مي سازد ، تنها بزرگي حجم آن نيست ،بلكه انطباق كامل و شايسته آن با اوضاع طبيعي مجاور است، پشته اي بلند با موفقيعت جالبي همانند آكروپليس آتن.

فرمهاي ساختماني معبد از درون سنگ و خاك بيرون رسته است، اين گونه قالب زني بر فضاهاي گسترده هرگز در دنياي كلاسيك امكان پذير و يا حتي مورد پسند نبود و ساختمانهايي با اين حجم فقط در معماري مصر باستان مي توان يافت.

در دوره جمهوري فورومهايي در شهرهاي رومي ساخته شده كه مجموعه ميداني با فضاي بازي كه اطراف آن ستون گرفته و محل اجتماع عمومي و دادوستد بود. اين فضاها محل مهمترين مراكز شهري مثل معابد ،دادگستري ،بازارها و غيره بوده است كه مي توان به دو نمونه فوروم شهرهاي رم و پومپئي اشاره كرد،كه فوروم پومپئي در سال 79 ميلادي در زير لايه اي از گدازه هاي آتشفشاني كوه وزيوس قرار گرفت.

پومپئي شهري بود با بيست هزار جمعيت كه در آن روزگار شايد اهميت چنداني هم نداشت ،در حالي به زير گدازه هاي آتشفشاني رفت و در كام مرگ افتاد كه جنب و جوش عادي مردم  جريان داشت. اين شهر تا 1600 سال بعد همچنان در زير خاكستر هاي آتشفشاني بود. نقشه اين شهر از نوع نقشه هاي كمال مطلوب قلعه هاي نظامي نيست ،بلكه از نوع نقشه هاي نا منظم يك شهر رشد يافته است و بارها مورد تجديد نظر و اصلاح قرار گرفته بود. پومپئي داراي گرمابه ها و كهن ترين آمفي تئاترها بود. فوروم اين شهر يكي از فورومهاي حائزاهميت دوران جمهوري روم است كه در آن طاق تيبريوس ،پرستشگاه ،بازار ،تالار انتخابات ،كوريا (شوراي شهر) معبد آپولون ،باليسيكا و معبد ژوپيتر به خوبي مشهود است. شايد پس از فوروم شهر روم مهمترين فوروم دوره جمهوري است و از نظر نقشه تفاوتهايي با فوروم شهر رم دارد.

در واقع فوروم مركز فعاليتهاي ديني،بازرگاني و اداري بوده و قلب تپنده شهر به شمار مي رفته است.

ادامه دارد...