مقدمه:

فلاورباکس ها یا همان گل جاء در زمینه های متفاوت دارای کاربرد هستند. که در سالهای دور معمولا آنها را بطور ثابت طراحی و می ساختند که نوع طراحی آن دارای قرابت فرهنگی با مردم و طرز تفکر آنان داشت و در محوطه منازل و باغات با انواع شاهپسند ، شمعدانی ،...تزیین می شد. فواره ها نیز در داخل حوض آنان خودنمایی کرده و به زیبایی محیط می افزاید. در طی ده سال اخیر و مشخصاً طی چند سال گذشته عده ای از افراد با طراحی سبک های جدید اقدام به ساخت انواع فلاورباکس ها نمودند که می تواند زمینه ی تحولی شگرف در زمینه کاربرد آنها را بوجود آورد.

انواع باکس ها :

تعدادی از باکس ها در قالب سنتی و با ایجاد طرح های بسیار زیبا طراحی و ساخته می شود. که علیرغم اینکه از بتن ساخته می شوند ولی به دلیل کاربرد توری در شاسی آنان دارای وزن چندانی نیستند و به دلیل اینکه ساخت این باکس ها با حوصله بسیاری باید همراه باشد گران تر نیز می باشد. ولی نسبت به سایر فلاورباکس های بتنی دارای وزن کمتری می باشد.

در روش های صنعتی و نیمه صنعتی باکس های بتنی به صورت سری تولید می گردند که دارای وزن بسیار سنگینی بوده ولی نسبت به نوع بالا ارزان تر می باشد . اما سایر تولیدات صنعتی مانند باکس های فایبر گلاس سبک تر بوده ولی دارای مقاومت کمتری بوده و در مقابل شرایط محیطی دوام چندانی ندارد. ولی نوع بتنی آن هر چقدر در معرض آب و باران قرار گیرد دوام و بقای آن بیشتر می شود . در زمینه آب نما ها نیز هنوز تولیدات سنتی و صنعتی آن مشابه با خصوصیات باکس ها تولید و به بازار عرضه می شود.

از مزایای عمده باکس ها و آب نماهای طرح جدید قابلیت جابجایی آنها در مکان های متفاوت می باشد.

کاربرد فلاورباکس ها و آب نما ها:

الف: طرح های فضا ی سبز شهری در قالب ترکیب فلاورباکس ها و آب نما ها با سایر نهاد های فیزیکی مانند سنگریزه رنگی ، خشت و قلوه و... می تواند منجر به ایجاد طرح مذکور گردد.

از مزایای عمده اجرای این طرح ها استفاده از گل و گیاه و خصوصاً کاهش سطح چمن کاری بوده که هزینه نگهدای ان به صرفه می باشد.

سایر مزایای اجرای این طرح ها سرعت عمل ،هزینه کمتر در احداث و امکان تغییرات متوالی در سبک و نحوه اجرای آن با جابجایی نهاد های مورد کاربرد می باشد. (تغییر محل باکس ها یا تغییر رنگ سنگریزه ها )

این طرح ها در میادین ،لچکی ها و بلوارها کاربرد دارد. هزینه اجرای این طرح ها نسبت به موارد دیگر اجرای فضای سبز و نگهداری یکساله آن تقریباً 40% می باشد.

ب: بامهای سبز

با توجه به ارزش زمین در شهر های بزرگ و حداکثر بهره وری از آن با احداث پارکینگ ، سوئیت و ... دیگر مکانی به ایجاد فضای سبز اختصاص پیدا نمی کند و شاید بتوان افسردگی و سایر مشکلات روانی انسان شهر نشین را از همین جا ریشه یابی و جستجو کرد که با استفاده از فلاورباکس ها می توان شادابی و طراوت را بدون هزینه چندانی در نگهداری آن و با حداکثر بهره وری از فضا را بدست آورد. در طی 30 سال گذشته مردم شهر نشین بسوی ایجاد پاسیو در محیط زندگی خود اقدام می کردند ولی بدلیل مشکلات رطوبتی و عدم تامین شرایط محیطی خصوصاً از نظر نور موفقیت چندانی حاصل نشد و بیشتر جنبه دکوری به خود گرفت. ولی با تغییرات در سبک معماری شهری و عدم بازدهی پاسیوها دیگر اثری از آنان کمتر دیده می شود. از این جهت و از طرفی از آن جا که صدای کلنگ در ساخت بنا در محیط شهری به مشابه قتل زمین می باشد و عملا زمین مذکور را باید از بین رفته تلقی کرد معماران و دست اندر کاران فضای سبز به منظور احیای زمین از بین رفته به فکر ایجاد بامهای سبز افتادند و بدین ترتیب در پی جبران زمین از بین رفته بر آمدند.

در ایجاد بامهای سبز اگر قبل از احداث بنا مورد توجه آرشیتکت و محاسب قرار گیرد می توان در محاسبات ساختمان آن را منظور نموده که در چنین شرایطی می توان نسبت به ایجاد بامهای سبزبا روش کاشت مستقیم (همراه با باغچه بندی،کف سازی ، کاشت در داخل باغچه ها و...)اقدام نمود. ولی چنانچه پس از احداث بنا قرار به انجام چنین کاری باشد باید از روش کاشت غیر مستقیم (استفاده از فلاورباکس ها) اقدام نمود. تعداد و اندازه فلاورباکس ها بسته به مقاومت ساختمان ،نیاز و شوق شهروند دارد ولی در جانمایی آنان باید از کارشناس مربوطه مشاوره گرفت.

پ: در محوطه منازل ،ویلاها وباغات

با توجه به کوچکی حیاط منازل و مشکلات نگهداری فضای سبز در باغچه ها با استفاده از یک یا چند باکس می توان شادابی نسبی در محیط زندگی ایجاد نمود. در باغات و ویلاها هم معمولاً نگرانی عمده از بابت نگهداری می باشد که با توجه به محدودیت سطح باکس ، نگهداری آن نیز آسان تر می گردد.

پایان

مهندس محمد سبزواری بیدختی