نخستین معبد های یونان ، به سبب فقر جامعه از چوب و آجر ساخته شده اند. در مرحله بعد که پرستشگاهها را از سنگ ساختند، سبک پیشین که ویژه ساختمانهای چوبی بود، همچنان محفوظ ماند. هر چه بر ثروت یونانیان افزوده گردید ،آنها توانستند از سنگ ،آهک و سپس در سال 580 ق .م از سنگ مرمر برای تزئینات معبد بهره بگیرند.به طوریکه قبلاً اشاره گردید در سه شیوه معماری یونان توجه فراوانی به نمای خارجی معبد مبذول داشته اند. معماران پس از انتخاب زمینی مرتفع ، پی گذاری می کردند و ستونها را در ابتدا با شیوه دوریک که در قسمت بالا کمی باریک و به شکل تنه درخت بودند ، استفاده می کردند. يونانيها ژيش از آنكه معبد را به صورت ساختمان بسازند، براي نياش از سنگ چهار گوش مقدسي كه در فضاي باز قرار داشت و گاهي نيز براي آن قرباني مي كردند، استفاده مي نمودند. اما به مرور زمان و با اعتقاد به اينكه تصور و نجسم خدايان در يك مكان سرپوشيده بهتر ميسر مي گرديد و يا اينكه سمبل خدايان معبد به صورت يك مكان سرژوشيده در ذهن آنها شكل گرفت.

پلان اغلب معابد يوناني مستطيل شكل بوده و در مركز آن بخش اصلي معبد نيز يك اتاق مستطيل شكل قرار داشته كه آنرا مقصوره (نائوس) مي ناميدند. تنديس الهه در داخل مقصوره بدون ستون بوده اما بتدريج يك رديف ستون براي حمل بار سقف سنگي معبد در دو طرف ، در امتداد يكديگر كار گذارده شد. مقصوره داراي ايوان ستوندار قدامي يا پيشين است كه در معماري يونان آنرا پرونائوس مي گويند.

در پشت مقصوره يك رواق خلفي شبيه رواق قدامي وجود داشته ، كه آنرا پشيخوان يا اوپيستودوموس مي ناميدند. انتهاي ديوارهاي دو رواق مذكور به پايه هاي مربع شكل پايان مي پذيرد. كه آنرا آنتا مي گويند. بندرت بخش پاييني آنتا و قسمت تحتاني ديواره مقصوره از طرف بيرون با نقوش برجسته تزيين مي گرديد.

در اكثر معابد دورادور مقصوره ،بويژه معابدي كه بزرگترند، با يك رديف ستون احاطه مي گرديد كه آنرا دور ستوني پريستيليون نامند. در بعضي معابد به جاي يك رديف ستون كار گذاشته شده ،كه معبد آرتميس در شهر افسوس واقع در بخش غربي تركيه امروزي از اين نوع است.

مقصوره يك بناي سرپوشيده است،كه ديوارهاي آن با سنگهاي تراشيده شده منتظم بدون ملات ساخته شده است. از درگاهي كه دقيقاً در وسط ايوان ستوندار تعبيه گرديده ، به داخل مقصوره را نقاشي كرده اند. گاهي اين بخش به صورت دو طبقه ساخته شده كه براي ورود به طبقه بالا از راه پله استفاده مي كردند شده است. بخش ديگر معبد كه اساساً عمده ترين قسمت آن است. سنتوري است كه به شكل يك مثلث است و داراي دو طره افقي مايل است. در آن نقشهاي برجسته مربوط به داستان يك الهه كه معبد براي آن ساخته شده حجاري شده مي گرديد. ديگر بخش معبد، چهارگوشيها و فرسب هاست كه در شيوه هاي سه گانه با هم متفاوت هستند. بطور كلي معابد يونان با رديف ستونهاي نماي ورودي شان مشخص و نامگذاري مي شوند، معبد با رواق جلويش به بناي پيش ستوني يا پروستيل ناميده مي شود، و زمانيكه رواق در قسمت عقب قرار مي گرفت آنرا ژس ستوني يا آنفي پروستيل نام مي نهادند. انواع معابد با تعداد ستونهاي مقابلشان (نماي ورودي )عبارتند از: چهار ستوني ،پنج ستوني ، شش ستوني ، هفت ستوني و هشت ستوني.

ادامه دارد...