معماري روم در دوره امپراتوري

دوره جمهوري با قتل ژوليوس سزار به دست سناتورها به پايان رسيد ،و پس از او اوكتاويانوس با شكست سردار معروف روم مارك آنتوني و متحدش كلئوپاترا به آشوبهاي داخلي كه در حدود يك قرن طول كشيد خاتمه داد، به عنوان نخستين امپراتور روم با لقب اگستوس فرمانرواي قلمرو عظيم روم گرديد. دوره 150 ساله امپراتوري توام با صلح و آرامش بود ، و همين امر موجب گرديد كه روم به اوج اعتلاي خود برسد. در اين دوره طرحهاي بزرگ و بلند پروازانه بيش از هر دوره ديگري رايج گرديد. روميها با استفاده از دوران صلح و ثبات اجتماعي توانستند مناطق تحت سيطره و قلمرو خود را بيش از هر زمان تحت تاثير قرار دهند و برنامه ريزي و شهر سازي بسيار موفق تري نسبت به گذشته در شهرهاي روم پديد آورند. شهر ها گسترش و رشد يافتند و همين امر موجب گرديد خانه هاي ويلايي در اطراف شهر ها ساخته شوند و در عوض در شهر ها ساختن بناهاي چند طبقه بصورت بلوكهاي آپارتماني متداول گرديد كه اكثر جمعيت شهر رم در اين آپارتمانها زندگي مي كردند. خانه هايي كه در شهر هاي رومي ساخته شد عبارت بودند از :

1-    دوموس: يا سراي رومي خانه اي اعياني براي سكونت يك خانواده كه بر اساس سنت ايتاليا ساخته مي شد. علامت مشخصه آن دهليز سرگشاده يا نوعي حوضخانه است كه داخل و ورودي مستطيل شكلي در مركز بنا بدون سقف بود و در اطراف آن اتاقهاي ديگر خانه قرار داشت كه اين خانه روستايي آتروريايي ها بود كه روميها آنرا شهري ساز كردند.

2-    دستگاه عمارت: اين نوع كه محقر تر و بي تجمل تر از سراي رومي است ، ساختمان عمومي براي اقامت مردم بوده كه مسلماً از همان آغاز پيدايش نياز مسكوني عمومي پيشقدم واقعي آپارتمان هاي امروزي است. اين ساختمانها در اطراف حياطي مركزي به صورت چند طبقه كه داراي مغازه و ميخانه هايي رو به خيابان بوده احداث مي گرديده و در چنين خانه هايي اجازه نشيني مرسوم بوده است.

3-    ويلا: نوعي از خانه بوده كه افراد متشخص در آنها زندگي مي كردند . همانطوريكه قبلا اشاره شد ساختن بناهايي عظيم نمايانگر روحيه رومي بود و در تمام بناهاي تحت قلمرو امپراتوري داراي چنين مشخصه اي بودند.

      

در اين دوره با استفاده از ثبات سياسي و اجتماعي و همچنين استفاده از نيرو و ثروت و تجربه غني ملل تابعه امپراطوري بناهاي عمومي و بزرگي ساخته شدند كه در نوع خود كم نظيرند و از جمله آنها مي توان به آمفي تئاترها اشاره نمود ،كه در حقيقت شكل تكامل يافته تر نيم دايره يوناني است.

كولوسئوم (آمفي تئاتر فلاويوس): اين ساختمان از نظر شيوه هاي معماري ويژگيهاي ساختمانهاي رومي را دارد و يكي از باشكوه ترين و بزرگترين آمفي تئاتر هاي رومي است كه هنوز هم در ميان شهر رم پابرجاست . اين ساختمان در سال 80 ميلادي ساخته شده است. نمايش خانه بناي سرگشاده اي كه براي انواع ورزشها و مسابقات بوده است. در اين مجموعه بزرگ امپراطوري رم شاهد فجيع ترين جنايات به شكل نمايش كشتار بردگان و مسيحيان بوده است. نبردهاي خونين گلادياتورها بر سر مرگ و زندگي يكي از سرگرمي هاي روزمره امپراتوران و اشراف رومي بوده است. اين نمايش خانه گنجايش بيش از 50 هزار نفر را داشته است.

اين بناي بزرگ داراي پلاني بيضي شكل است كه قطر بزرگ آن 190 متر و قطر كوچك 165 متر و ارتفاع 48 متر است. در بنا هم تاق گهواره اي عادي و هم تاقي مختلط به نام متقاطع كه از تداخل دو تاق گهواره اي با زاويه قائمه تشكيل مي يابد به كار رفته است. در ميان عناصر عمودي و افقي يعني چوب بستي از ستونهاي ديوار كه رديفهاي بيشماري از قوسها (درگاههاي قوس دار) را درميان گرفته اند، تعادل دلپذيري سوار شده اند(دوريك ،ايونيك و كورنتي). توجه و دقت به ستونها تقليل تدريجي تناسب ستونها به زحمت قابل تشخيص است، زيرا سه نوع ستون ياد شده در اقتباسي كه روميان از آنها به عمل آورده اند ، تقريباً شبيه يكديگرند. نماي آن از سنگ ساخته شده و بلوكهاي سنگ تراشيده را بدون استفاده از ملاط برهم قرار داده و براي اتصال سنگها از بستهاي فلزي استفاده كرده اند. قوسها ،تاقهاي آن و نيز استعمال ساروج مخلوط با خرده سنگ به روميان اجازه داد كه فضاهايي بزرگ پديد آورند.

در زير ميدان فضاهايي جهت نگهداري قفسهاي حيوانات درنده و گلادياتورها وجود داشته و شبكه راهرو هاي پيچيده اي نيز به شكل شعاعي و با تاقهاي قوسي بتوني در زير تريبونها واقع بوده است كه در حقيقت استراكچر اين تريبونها بوده است.

ادامه دارد...